Het kroonjuweel van Visie 2030. Het zit in de problemen. Opgeschort.
Toch uitgesteld tot na 2030.
NEOM. Je weet het. Die uitgestrekte verzameling technische dromen in het noordwesten. Inclusief de lijn. Oxagon. Trojena. Resorts aan de Rode Zee. Maar het geld blijft branden. De wolkenkrabber met dubbele spiegels? Ze zijn het ontwerp aan het herwerken. Proberen kosten te besparen. Omdat het prijskaartje blijft exploderen.
Oorspronkelijk dachten ze dat NEOM in totaal 500 miljard dollar zou kosten. Toen kwam het besef. De Lijn alleen? Ruim $1 biljoen. Sommige schattingen gaan de pan uit en komen neer op $8,8 biljoen als je alles bij elkaar optelt. Het is niet alleen duur. Het is niet bebouwbaar zoals gepland.
De andere delen lijden er ook onder. Trojena krijgt pas na het decennium nieuw geld. Dat geldt ook voor de toeristische plekken aan de kust.
Hoe zit het dan met de luchtvaartmaatschappij?
Riyadh Air probeert Dubai niet te slim af te zijn met wolkenkrabbers. Ze bouwen een luchtvaartmaatschappij. Echte. Gericht op het bereiken van meer dan 100 wereldwijde bestemmingen. Een vloot van 60 A321neo’s. 25 A350’s. 39 Dreamliners.
Het is nieuw. Grotendeels. Tot nu toe alleen naar Londen gevlogen. Delta is als partner aan boord. Het vliegtuig stijgt net op als de grond eronder verschuift.
Saoedi-Arabië haalt de broekriem aan voor grote projecten. De stroom afsnijden naar dingen die er op papier goed uitzien, maar een fortuin kosten om in leven te houden. Ze maken zeker geld vrij. Misschien voor de luchtvaartmaatschappij? Of misschien gewoon omdat ze geen keus hebben.
De vraag is niet langer of de visie werkt, maar wie de droom betaalt.
Het was niet alleen een technisch probleem. Er was sprake van een competentiekloof. McKinsey adviseerde hen. PwC keek toe. Een heel ecosysteem van sterarchitecten en consultants bouwde een perfecte griftmachine. MBS wilde het. Het was politiek onaantastbaar. Niemand kon zich afvragen of een stad van 170 kilometer breed zinvol was. Iedereen heeft zojuist functies toegevoegd. Verborgen jachthavens. Stadions hangen in de lucht.
Heeft iemand het zich afgevraagd? Waarschijnlijk niet.
Nu staan ze voor een spil. Visie 2030 ging over meer dan alleen olie. Diversificatie. Toerisme. Technische hubs. Culturele verschuivingen ook. Vrouwen rijden. Paspoorten krijgen. Werken zonder toestemming van een man te vragen. Dat spul blijft hangen. Het doet ertoe.
De gespiegelde stad deed dat niet.
Het vertoonde een barst. Een specifiek soort besluitvormingsfalen. Goed geld na slecht geld gieten voor branding. Kunnen ze de olierijkdom omzetten in een functionele economie? Dat is de open wond.
Ze zullen waarschijnlijk terugschroeven. Focus op wat er daadwerkelijk klaar is vóór Expo 2030. Of het WK in ’34. Minder spiegel. Meer realiteit.
Dat is tenminste het plan.
